FANDOM


Jüka
Jykaton
Utworzenie: RWHÔ w 2010
Cel utworzenia: błyskawiczne stworzenie dobrego conlangu
Sposoby zapisu: alfabet łaciński
Status urzędowy
Oficjalna regulacja: twórca
Lista conlangów
Pilcrow.png Ta strona może zawierać znaki Unicode.

Język jüka (yk. jykaton [jykä'ton], od jyka "mała radość"), znany też pod kodem ZP - aprioryczny język sztuczny, stworzony do opisu najbliższego otoczenia i spraw typowej codzienności ludzkiej, geografii i biologii, administracji, polityki, kultury i religii, a przede wszystkim jako sztuka dla sztuki. Niezamierzenie, jüka wypełnia niemal wszystkie zadania postawione pozostałym językom tego twórcy i każde wykonuje znacznie lepiej.

Leksykon

Nazwa, kultura, powstanieEdytuj

Język yüka powstał z nałożenia się mnóstwa czynników. Pierwotnie miał być to kolejny conlang dla pisma (dobre wykorzystanie hangula), jednak ten cel szybko stał się poboczny. Prawdziwym i głównym założeniem było błyskawiczne stworzenie funkcjonującego, niezbyt skomplikowanego i pięknego języka, na którym można będzie przeprowadzać eksperymenty psycholingwistyczne. W ten sposób oficjalnie conlang spełniał zadania postawione językom aulū (ładny) i pa (prosty), i owe zadania wykonał o wiele, o wiele lepiej niż oba tamte razem wzięte. Skuteczniej niż akiyng zrealizował gramatykę aglutynacyjną, okazał się być znacznie przyjaźniejszy do użycia niż akrany i mery, pokonał pa, amulti i t-? w dogodności eksperymentów nad percepcją świata odwzorowywaną w języku i stał się gwoździem do trumny języka aerajskiego. Błyskawicznie zyskał na kulturze. Jako jedyny conlang oprócz ahtialańskiego doczekał się flagi. Kolorem kojarzonym z tym językiem i tworzoną wokół niego otoczką jest oliwkowy bądź świerkowy zielony.

Nazwa oznacza "małą radość" ("jy"-"ka"), a więc z pozoru niezbyt ważną rzecz, z której można być wyjątkowo dumnym, człon "ton" oznacza "język". Pierwotnie posługiwano się wyłącznie kodem "ZP". Nazwa jykaton została nadana po kilku testach, z których nie tylko gramatycznie i słowotwórczo wszystko przeszło wyjątkowo gładko, ale jeszcze subiektywnie bardzo dobrze brzmiało.

FonologiaEdytuj

SamogłoskiEdytuj

Przednie Centralne Tylne
Przymknięte
Blank vowel trapezoid.png
i • y
ɯ • u
ə̃
o
ɛ
ä
Prawie przymknięte
Półprzymknięte
Średnie
Półotwarte
Prawie otwarte
Otwarte

Samogłoski jüki trudno jednoznacznie określić, ponieważ rozrzut alofonów bywa dość duży. Stałe mniej więcej są [i], [y], [ɛ], [ä] i [u], natomiast pozostałe mogą się wahać. I tak [ə̃] może zostać zrealizowane na różne sposoby, najczęściej jako [ə̃] i [ɨ̃]; a [o] jako [ɔ], za to [ɯ] jest bardzo często realizowane jako [ʉ]. Wybór wśród alofonów jest dowolny.

W niektórych pozycjach samogłoski zmieniają swoje brzmienie. [u] po [j], [tɕ] i [φ] zmienia się w [y]. Hyu czytamy [ɕy].

SpółgłoskiEdytuj

  Wargowe Zębowe/
dziąsłowe
Dziąsłowo-
podniebienne
Podniebienne Miękko-
podniebienne
Krtaniowe
Nosowe m n ŋ
Zwarte czyste p t k
ejektywne
Afrykaty czyste ʦ ʨ
ejektywne ʦʼ
Szczelinowe bezdźwięczne φ s ɕ h
ejektywne
dźwięczne w, β j
Uderzeniowe ɾ
Boczne l, ɬ
Fonotaktyka
  1. Dźwięk [u] po miękkich, po [f] i po [h] zmienia się w [y]. Jeśli po miękkich (po "j"), zapisywany jest jako "u" (w podręcznikach można przez "ü").
  2. Dźwięk [x] nie może występować przed podniebiennymi oraz [a]. Zmienia się w [ɕ], co oddajemy odpowiednio w ortografii (cha, he, hè, chi, ho, hu, hù, hú, chy), wyjątek: wcześniejsze hu zapiszemy nadal jako hu, a wcześniejsze hyu obecnie nie jako chju czy hju, ale jako chu.
  3. Nie istnieją długie samogłoski jako takie, ale niektóre mogą zostać podwojone (przykładowo naa [na.a]).
  4. Samogłoski mogą się kombinować w dowolne dyftongi i tryftongi.
  5. Spółgłoski nie mogą ze sobą sąsiadować w jednej sylabie. Pomiędzy sylabami tylko niektóre mogą sąsiadować, inne się upodobnią.
  6. Spółgłoski między sylabami się nie udźwięczniają obowiązkowo.


Przemiany i dyssymilacjaEdytuj

Ponieważ jednym z założeń języka jest prostota, przynajmniej w fonetyce, to opisywany układ dźwięków jest najbardziej standardowy. Mimo to rozpoczął się proces w jüka proces dyssymilacji fonetycznej (bardzo typowej dla conlangów tego autora) i potoczna wymowa może znacząco odbiegać od normy.

OrtografiaEdytuj

Samogłoski (zestaw podstawowy)
a, e, è [ẽ], i, o, u, ù [ʉ], ú [ɨ], y [y]
Samogłoski (zestaw poszerzony)
ò [o], ü [y]
Spółgłoski
Nosowe: m, n, ng [ŋ] [ɲ], nh [ɲ]¹
Zwarte płucne: p, t, k, c [ts]
Zwarte ejektywne: p̓ [p’], t̓ [t’], k̓ [k’], c̓ [ts’]
Zwarte dźwięczne: b², d², g², dz²
Szczelinowe: s, tc [ɬ]~[tɬ], f [φ]~[f], h [x], ch [ɕ], v [β]²
Szczelinowe ejektywne: s̓ [s’]
Półsamogłoski: j [j], [ɥ], v [w]

¹Ng i nh są w teorii tym samym fonemem; obowiązuje zapis obu <ng>. Ponieważ najczęściej realizowane jest to w ten sposób, że ng- (inicjalne) czytane jest [ɲ], a -ng- (wewnętrzne) oraz -ng (końcowe) [ŋ], istnieje nieoficjalnie jeszcze dwuznak nh.
²Tylko w zapożyczeniach i nielicznych wyjątkach.

GramatykaEdytuj

Yüka jest językiem aglutynacyjnym.

RzeczownikEdytuj

Rzeczowniki są rozszerzane przez przypadki.

Przypadek Końcówki Znaczenie Przykład
nominativus -ú, -kú pepú płot, li dom
accusativus -on, -jon, -non (biernik) chanon mężczyznę, chujon kobietę
dativus -oro, -lii (celownik) chanoro mężczyźnie, chulii kobiecie
genetivus -ol, -húi (dopełniacz) chanol mężczyzny, chuhúi kobiety
comitativus -jar wraz z chanjar z mężczyzną, chujar z kobietą
illativus -jas do pepjas w płot, lijas do domu
locativus -jan w pepjan w płocie, lijan w domu
ablativus -jassú od, z pepjassú z płotu, lijassú z domu

Przypadki kierunkowe można odwrócić przez dodanie sú do końcówki przypadka.

Język nie posiada rozróżnienia rodzajów. Posiada natomiast cztery liczby:

  • pojedynczą anmjuju
  • podwójną anzuju
  • potrójną anluju
  • mnogą kijak

Najczęściej cząstkę stawia się przed rzeczownikiem.

Liczba Cząstka Przykład
Pojedyncza - likú dom
Podwójna fú likú dwa domy
Potrójna k̓es k̓es likú trzy domy
Mnoga hos hos likú; likú hos mnóstwo domów

Liczba potrójna często oznacza także polskie wyrażenia typu "kilka", "ileś", "trochę".

KlasyEdytuj

Klasy nie są często używane, natomiast są złączone z liczbą. Nie zawsze ta sama końcówka będzie funkcjonowała do tego samego rzeczownika. Wyróżnia się następujące klasy:

  • dusze (ludzie, duchy, bóstwa)
  • zwierzęta latające
  • zwierzęta domowe
  • ryby i walenie
  • pozostałe zwierzęta
  • zielona roślinność
  • pozostałe rośliny, grzyby
  • kamienie, klejnoty, surowce
  • przedmioty użytku ludzkiego (budynki, narzędzia, książki)
Słowo Klasa Pojedyncza Podwójna Potrójna Mnoga
Mężczyzna, kobieta Dusze chan, chu va chan, va chu van chan, van chu ak chan, ak chu
Gołąb Zwierzęta latające kuru il kuru ilang kuru ankuruju
Kot Zwierzęta domowe mijam os mijam osang mijam k̓úak mijam
Okoń Hydrofauna safah os safah osma safah lor safah
Jaszczurka Pozostałe zwierzęta t̓ori s t̓ori som t̓ori s̓ov t̓ori
Sosna Roślinność zielona c̓onú ez c̓onú ezel c̓onú różnie
Pieczarka polna Pozostała roślinność i grzyby nono ek nono ek̓el nono akuvan nono
Kwarc Surowce, minerały úkyr jok úkyr jos úkyr lang úkyr
Dom Obiekty użytku li al li as li lang li

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki