FANDOM


kencyrlski
kencirlish
Regiony : Kencyrli
Ilość mówiących ~ 3 400 000 (1)
Sposoby zapisu: łaciński niezmodyfikowany
Klasyfikacja: języki indoeuropejskie
języki mesapijskie
języki protoalbańskie
język kencyrlski
Status urzędowy
Język urzędowy : Kencyrli
Oficjalna regulacja: Rrethmaq e Delveje e Lengle Kencirlishe
Kody
Conlanger–1 kn
Lista conlangów
Pilcrow Ta strona może zawierać znaki Unicode.

Język kencyrlski (Lengl kencirlish, /lɛngl kɛnʦirliʃ/) jest indoeuropejskim językiem z grupy języków mesapijskich, spośród których przetrwali tylko przedstawiciele grupy protoalbańskiej: język albański i kencyrlski. W alternatywnej historii jest językiem urzędowym Kencyrli.

HistoriaEdytuj

Alfabet i fonetykaEdytuj

Podstawowy alfabet kencyrlski składa się z 26 liter: a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, z. Litera w występuje bardzo rzadko i istnieje tendencja do zastępowania jej literą v. Większość tych liter (oprócz q i x) ma wymowę porównywalną z językiem polskim. Litera x używana jest to zapisu tego, co w Polsce znamy jako "dz", czyli /ʣ/. Z literą q jest większy problem i zostanie on dalej opisany.

Oprócz tego język kencyrlski posługuje się licznymi dwuznakami oraz jednym trójznakiem. Do tzw. dyftongów zaliczamy takie jak: ae, ch, dh, gh, kh, ph, qu, sh, th, xh, zh. Dwuznak ae jest wymawiany jak wydłużone e (/ɛː/) np. daetiv - celownik /dɛːtiv/. Dyftong ch występujący sam dąży do asymilacji h, wymiawiany jest tak samo, tj. /x/. Dyftong ch używany jest jednak także do zapisania h po jednym z innych dyftongów zawierających h, aby uniknąć podwojenia tej litery, np. Perghchen (nazwa miejscowości). Dwuznak qu zostanie omówiony niżej wraz z q. Największą grupę dyftongów w języku kencyrlskim stanowią te uzupełnione o "h", tj.:

  • dh - wymawiane jak "d" w dom np. fridhof - cmentarz /frid̪ɔf/,
  • gh - twarde g, w języku zanikające, patrz Referendum językowe w Kencyrli 2006,
  • kh - twarde k, w języku zanikające, porównaj z gh,
  • ph - rzadkie, wymawiane jak f np. fosphorij - fosfor /fɔsfɔrij/ albo jako "ph" np. kamphiger - powstaniec /kampxigɛr/
  • sh - wymawiane jak polskie sz np. fushnig - pewność /fuʃɲig/
  • th - wymawiane jak "t" w tak np. loth - łódź /lɔt̪/
  • xh - wymawiane jak polskie np. dexher - pole /dɛdʒɛr/
  • zh - wymawiane jak polskie ż np. rozh - ryba /rɔʒ/

Wymowa poszczególnych znaków według IPA: a /a/, ae /ɛː/, b /b/, c /ʦ/, ch /x/, d /d/, dh /d̪/, e /ɛ/, f /f/, g /g/, gh, h /x/, i /i/ lub /ɪ/ , j /j/, k /k/, kh, l /l/, ll /ll/ lub /ɫ/, m /m/, n /n/, o /ɔ/, p /p/, q /k/ lub /ʒ/, r /r/, rr /rr/ lub /ɾ/, s /s/, sh /ʃ/, t /t/, th /t̪/, tsh /ʧ/, u /u/, v /v/, w /v/, x /ʣ/, xh /ʤ/, y /ɨ/, z /z/, zh /ʒ/

Litera qEdytuj

Litera q oraz jej dwuznak qu zachowuje się bardzo specyficznie w wymowie języka kencyrlskiego. Samo w sobie q jest generalnie wymawiane jak k np. w makeq (ustrój) /makek/. Istnieją jednak grupy wyrazów, gdzie q jest wymawiane jak ż i należą do nich: qikhujo (bierzmować) /ʒikxujɔ/, qellimojo (celować) /ʒɛlimɔjɔ/, qokk (dowcip) /ʒɔkk/, quj (kąt) /ʒuj/, qellajejo (niszczyć) /ʒɛlajɛjɔ/, oranqa (pomarańcza) /ɔranʒa/, reqiser (reżyser) /rɛʒisɛr/ i takie wyrażenia jak qell (też) /ʒɛɫ/, qeqoj (niezywkły) /ʒɛkɔj/, adqektiv (przymiotnik) /adʒɛktiv/. Ze względu na niezauważalną przyczynę takiego wymawiania w języku powstał idiom: zh te k ne q ne pajojo (dosł. nie odróżniać ż od k w q) oznaczające, że ktoś nie dostrzega subtelnej różnicy z powodu ignoracji lub braku wiedzy.

Natomiast dwuznak qu wprowadza jeszcze dodatkowe utrudnienia. Tu jednak zależy to przede wszystkim od pochodzenia wyrazu. Ten znak można więc wymawiać trojako:

  • jak k w wyrazach pochodzenia romańskiego np. komique (komik) /kɔmik/
  • jak ku w wyrazach obcych innego pochodzenia niż romańskiego np. qunservativ (konserwatywny) /kunsɛrvativ/
  • jak w wyrazach rdzennie kencyrlskich np. quakojo (trząść się) /kwakɔjɔ/

Różnice wymowy ai-aj itp.Edytuj

W języku kencyrlskim istnieją trzy pary dwuznaków bardzo do siebie podobnych, ale różniących się znacząco od siebie wymową. Są to takie grupy (połączenia samogłoski z "i" i "j"): ai i aj, ei i ej oraz oi i oj.

  • ai / aj - zdecydowana większość wyrazów posiada typowo kencyrlski dwuznak aj wymawiany normalnie /aj/ np. behajo (być) /bɛxajɔ/. Natomiast w przypadku ai nie wymawiamy tego jednym ciągiem, lecz jakby oddzielnie "a" i "i" /aɪ/ np. ailv (srebro) /aɪlv/.
  • ei / ej - tu różnica jest inna niż w przypadku opisanym wyżej. Ej jest co prawda wymawiane normalnie /ej/ np. dejt (chłopak) /dɛjt/, lecz przy ei dzieje się to już inaczej: "e" jest wydłużone (patrz ae), natomiast "i" asymiluje się w "j" np. aleija (aleja) /alɛːjja/ lub onei (wam) /ɔnɛːj/.
  • oi / oj - tu różnica jest podobna jak w pierwszym przypadku: oj jest częstsze i wymawiane typowo /oj/ np. nurojo (brać udział) /nurɔjɔ/, natomiast oi jest wymawiane z przerwą np. moij (kiedy) /mɔɪj/.

GramatykaEdytuj

Kencyrlska gramatyka jest zdecydowanie dużo prostsza w porównaniu z zasadami sąsiedniego i najbardziej podobnego języka albańskiego. Jest mniej czasów, ułatwiono deklinację. Jednak wiele problemów sprawia duże trudności użytkownikom obcych języków uczącym się kencyrlskiego od podstaw.

Więcej: Rzeczownik, czasownik i zaimek w języku kencyrlskim

Rzeczownik zachował niemal oryginalną deklinację, tracąc przez stulecia tylko jeden przypadek. Dziś odmienia się przez pięć przypadków, żaden z nich nie ma wspólnej formy. Inaczej niż w wielu innych mowach biernik jest piątym przypadkiem i ma charakterystyczną formę -(i)n. Rzeczownik ma trzy rodzaje w liczbie pojedynczej oraz jeden w liczbie mnogiej, choć wzorów odmiany jest o wiele więcej. Istnieją też rzeczowniki nieregularne.

Czasownik jest już jednak zupełnie inny niż przed setkami lat. Utacił koniugację oraz wiele czasów: zostały tylko teraźniejszy (pokrywający się z bezokolicznikiem "-jo"), przeszły prosty i złozony oraz przyszły. Istnieje strona czynna i bierna, tryb oznajmujący, rozkazujący i przypuszczający oraz trzy imiesłowy.

Zaimek jest ściśle związany z czasownikiem i rzeczownikiem. Ciekawe jest, że w języku kencyrlskim zaimek dzierżawczy oraz wskazujący ma wspólną formę dla liczby pojedynczej i mnogiej np. jig rom - mój pokój jak i jig romek - moje pokoje.

Więcej: Przymiotnik, przysłówek i liczebnik w języku kencyrlskim

Przymiotnik, podobnie jak rzeczownik, odmienia się przez pięć przypadków zarówno w liczbie pojedynczej i mnogiej, utracił jednak formy żeńskie i nijakie, pozostawiając jedną dla liczby pojedynczej i jedną dla liczby mnogiej "-en". Może stopniować się prosto lub w ogóle.

Przysłówek tworzy się od przymiotnika poprzez dodanie końcówki "-o", stopniuje się podobnie jak przymiotnik. Istnieją także przysłówek nie pochodzące od przymiotników i te mają zazwyczaj końcówki inne niz "-o".

Liczebnik także odmienia się przez przypadki, nie ma form rodzajowych. Istnieją liczebniki zwykłe, porządkowe, ułamkowe oraz nieokreślone.

Więcej: Pozostałe zagadnienia gramatyki języka kencyrlskiego

Przyimek ma zastosowanie takie jak w polski, zawsze wymaga wprowadzenia odpowiedniego przypadku gramatycznego. Spójnik służy do łączenia dwóch zdań, partykuły i wykrzykniki wzmacniają bądź osłabiają znaczenie zdania.

W budowie zdania warto zwrócić uwagę na niemal niezmienialną kolejność części zdania. Przymiotnik najstępuje zawsze po rzeczowniku, zaimek przed czasownikiem lub rzeczownikiem, przysłówek po czasowniku.

PatrzEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki