FANDOM


Przymiotnik (kenc. adqektiv), przysłówek (kenc. aderb) oraz liczebnik (kenc. numerale) to kolejne trzy z dziesięciu części mowy występujących w tym języku, stanowię one uzupełnienie każdej wypowiedzi o dodatkowe szczegóły: przymiotnik opisuje rzeczornik bądź zaimek, przysłówek opisuje czasownik, a liczebnik informuje o liczbie bądź ilości czegoś, co ma miejsce.

PrzymiotnikEdytuj

Przymiotnik (kenc. adqektiv /adʒɛktiv/ z niemieckiego Adjektiv) opisuje cechy osób, wierząt i przedmiotów oraz stosunek i odniesienie czegoś wobec czegoś. Wszystkie przymiotniki odmieniają się przez przypadki i liczby, niektóre stopniują się. Język kencyrlski zatracił odmianę przymiotnika przez rodzaje.

Odmiana przez przypadkiEdytuj

Podobnie jak rzeczowniki, w języku kencyrlskim przez pięć przypadków odmieniają się także przymiotniki. Dla wszystkich obowiązuje jeden wzór w liczbie pojedynczej oraz jeden wzór w liczbie mnogiej. Przymiotniki nieregularne praktycznie nie występują. Odmiana na przykłądzie wyrazy shonej (ładny):

przypadek końc. lp. przykład końc. lmn. przykład
Manitiv - shonej -en shonejen
Genitiv -e shoneje -ene shonejene
Daetiv -i shoneji -eni shonejeni
Vinitiv -e shoneje -ene shonejene
Akesativ -in shonejin -enin shonejenin

StopniowanieEdytuj

Przymiotniki w języku kencyrlskim stopniuje się poprzez dodawanie odpowiedniego sufiksa dla stopnia wyższego (-aj) albo prefiksa dla stopnia najwyższego (hap-). Wszystkie przymiotniki można stopniować, aczkolwiek wielu po prostu się nie stosuje - co z tego, że można stworzyć słowo drasishaj (bardziej drewniany), skoro nie da się go użyć. Stopniowanie jest tylko regularne.

Przykłady:

  • got (dobry) → gotaj (lepszy) → hapgotaj (najlepszy)
  • ker (duży) → keraj (większy) → hapkeraj (największy)
  • fraskig (świeży) → fraskigaj (świeższy) → hapfraskigaj (najświeższy)

Stopniowane przymiotniki dalej odmieniają się także przez przypadki, np.: Shad behajo eshdonk e jige ference hapgotaje. → To jest dziewczyna mojego najlepszego przyjaciela.

Położenie w zdaniuEdytuj

Położenie przymiotnika w zdaniu, w szczególności w połączeniu z rzeczownikiem, jest w języku kencyrlskim oczywiste i niezmienne. Przymiotnik trzyma się zawsze opisywanego rzeczownika i zawsze jest za nim! Nie istnieją odstępstwa od tej normy.

Przykłady:

  • Rajs langej - Długa podróż
  • Ja sehajo dejtin joklaidumin - Widzę dobrze wychowanego chłopca
  • Der mirr grasej, bat krovej moijval, nrevojo min! - Ten zielony, choć momentami czerwony znaczek mnie denerwuje! (słowo po słowie: Ten znak zielony, choć czerwony czasem, denerwuje mnie!)

Podział na typy wg końcówekEdytuj

PrzysłówekEdytuj

Przysłówek (kenc. aderb /adɛrb/ z niemieckiego Adverb) opisuje sposób, czas, miejsce itp. wykonywania czynności wyrażonej czasownikiem bądź stopień natężenia pewnej cechy. Przysłówki są w większości tworzone odprzymiotnikowo, nie odmieniają się, a niektóre stopniują się.

Tworzenie przysłówkówEdytuj

Wszystkie przysłówki odprzymiotnikowe tworzy się w ten sam, niezmienny sposób, poprzez dodanie do formy podstawowej przymiotnika końcówki -o. Przykładowo:

  • shonej (ładny) → shonejo (ładnie)
  • got (dobry) → goto (dobrze)
  • ker (duży) → kero (dużo)
  • fraskig (świeży) → fraskigo (świeżo)

Warto zauważyć, że od każdego przymiotnika można swobodnie utworzyć przysłówek. Ma to zastosowanie przykładowo we frazie po jakiemuś (nie mając na myśli języka), na przykład: Zrobimy ten placek po węgierskuJan veta derin plastan maxharejo, ewentualnie Jan veta maxharejo derin plastan. Akurat w tym przypadku przysłówek nie musi następować bezpośrednio po czasowniku, jednak w większości przypadków taka kolejność jest nieodzowna: Szybko pojechałem do kolegiJa furejon morko nga ference.

Stopniowanie przysłówkówEdytuj

Przysłówki w języku kencyrlskim stopniuje się podobnie jak przymiotniki, poprzez dodawanie odpowiedniego sufiksa dla stopnia wyższego (-j) albo prefiksa dla stopnia najwyższego (hap-). Wszystkie przysłówki można stopniować, aczkolwiek wielu po prostu się nie stosuje - co z tego, że można stworzyć słowo drasishoj (bardziej drewnianie), skoro nie da się go użyć. Stopniowanie jest tylko regularne. Przykładowo:

  • shonejo (ładnie) → shonejoj (ładniej) → hapshonejoj (najładniej)
  • goto (dobrze) → gotoj (lepiej) → hapgotoj (najlepiej)
  • kero (dużo) → keroj (więcej) → hapkeroj (najwięcej)
  • fraskigo (świeżo) → fraskigoj (bardziej świeżo) → hapfraskigoj (najbardziej świeżo)

Przysłówki nie pochodzące od przymiotnikówEdytuj

W języku kencyrlskim, jak i w każdym innym, istnieje spora grupa słów nie pochodzących od przymiotników. Najczęściej nie mają one typowej dla przysłówka końcówki -o. Do najważniejszych przysłówków należą:

  • bishen → nieco, trochę
  • dhoij → wtedy
  • hosh → teraz
  • imma → zawsze
  • jaqal → ponownie
  • jo → nie
  • ketu → tu, tutaj
  • kimik → razem
  • kotor → przynajmniej
  • lerro → natychmiast, od razu
  • moijval → czasem, czasami
  • nark → potem
  • nebbo → nigdy
  • nepane → wkrótce
  • pashno → serio
  • perse → oczywiście
  • po → tak
  • prapa → znowu
  • sej → bardzo
  • tah → zaraz
  • tajil → później
  • teketu → tam
  • uzhe → już
  • vonej → bardzo

LiczebnikEdytuj

Liczebnik (kenc. numerale /numɛralɛ/ z niemieckiego Numerale) opisuje ilość lub liczbę czegoś oraz kolejność, w jakiejś pewne rzeczy występują. Liczebniki odmieniają sie przez przypadki według wspólnego wzoru.

Liczebniki główneEdytuj

Liczebniki porządkoweEdytuj

Liczebniki ułamkoweEdytuj

Liczebniki nieokreśloneEdytuj

Patrz teżEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki